THPT Chu Van An
THPT Chu Văn An: Một số khái niệm về địa hình
Địa lý
 THPT Chu Văn An : Địa lý
Chủ đề Chủ đề: Một số khái niệm về địa hình Trả lờiChủ đề mớiTạo bình chọn
Người gửi
Nội dung << Chủ đề tiếp theo | Chủ đề tiếp theo >>
ad-vkd
Admin
Admin
Hình đại diện

Thành viên từ: 01/04/2011
Quốc tịch: Vietnam
Bài viết: 250
Bài: 20/02/2012 lúc 8:25 Chiều | IP Logged Quote ad-vkd

MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ ĐỊA HÌNH

 

Giải thích một số khái niệm về địa hình được sử dụng phổ biến trong trường phổ thông dưới góc độ địa lý (có thể bạn chưa biết):

 

1. Vực thẳm đại dương: khe hẹp ở đáy đại dương, sâu từ 6000 - 11000m. Các vực thẳm đại dương thường nằm song song với các dãy núi hoặc quần đảo ở ven bờ lục địa. Ví dụ: vực thẳm Chile - Peru song song với dãy Anđet, các vực thẳm Nhật Bản, Philippin, Marian... song song với các quần đảo cùng tên. Trên thế giới hiện nay có khoảng trên 10 vực thẳm sâu hơn 9000m. Nhiều nhất là trong Thái Bình Dương. Vực Marian là vực sâu nhất, đạt tới 11.034m. Theo thuyết Kiến tạo mảng thì vực thẳm được hình thành ở chỗ tiếp giáp hai mảng lục địa, khi một mảng bị mảng kia cuốn hút xuống dưới.

2. Thềm lục địa: bộ phận của rìa lục địa kéo dài dưới mặt nước đại dương, có độ dốc nhỏ và không sâu quá 200m. Địa hình thềm lục địa thường mang dấu vết tiếp tục của địa hình lục địa như các thung lũng sông, các dãy núi chìm dưới mặt nước...

Về mặt pháp lý, theo quy định của luật biển quốc tế năm 1982 thì thềm lục địa bao gồm cả đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, kéo dài ra ngoài khơi đến 200 hải lý, tính từ đường cơ sở. Nếu thềm lục địa tự nhiên vượt quá 200 hải lý, thì có thể mở rộng ra đến 350 hải lý hoặc không quá 100 hải lý, kể từ đường nối liền các điểm có độ sâu đến 2500m.

3. Bồn địa: địa hình trũng, thấp, dạng chậu hoặc lòng chảo. Hình thành do kết quả của nhiều quá trình địa chất như: sự sụt lún của một bộ phận vỏ Trái Đất, sự bào mòn của băng hà... Bồn địa còn được gọi là vùng trũng.

Bồn địa thấp nhất trên bề mặt Trái Đất là bồn địa Tuôcphan, nằm ở phía đông dãy Thiên Sơn thuộc đất Tân Cương - Trung Quốc (154m dưới mực nước biển). Có những bồn địa bị ngập nước, tạo thành các hồ như Caxpi, Aran...

4. Đồng bằng: vùng đất rộng, có bề mặt tương đối bằng phẳng hoặc gợn sóng. Độ cao trên mực nước biển nói chung thấp (dưới 200m). Phần lớn các đồng bằng được hình thành chủ yếu do sự bồi đắp phù sa của các sông ngòi hoặc của biển đều thấp dưới 100m. Ví dụ: ĐB sông Hồng ở nước ta có độ cao 25m trên mực nước biển Đông.

Ngoài các đồng bằng do phù sa bồi đắp, đồng bằng còn được hình thành do tác dụng bào mòn của băng hà như: đồng bằng Bắc Âu, Đông Âu...

5. Bình nguyên: loại địa hình thấp, rộng, bề mặt tương đối bằng phẳng, đôi khi có xen đồi hoặc gợn sóng. Độ cao trên mực nước biển không quá 200m là bình nguyên thấp hay vùng đất thấp. Từ 200m - 500m là bình nguyên cao hay vùng đất cao, trên 500m mà bề mặt vẫn tương đối bằng phẳng và có sườn dốc là cao nguyên. (Cách phân loại trên phù hợp với các loại địa hình bị băng hà bào mòn ở ôn đới).

6. Cao nguyên: địa hình thuộc miền núi, có bề mặt tương đối bằng phẳng, hoặc gợn sóng, đôi khi có đồi. Độ cao từ 500m trở lên. Cao nguyên bao giờ cũng có sườn rất dốc, nhiều khi trở thành vách đứng. Về nguồn gốc, cao nguyên có thể hình thành do tác động bào mòn, san bằng lâu dài các loại địa hình hoặc do một lớp đá phun trào dày như đá bazan phủ lên trên mặt. Ở nước ta, Mộc Châu là cao nguyên bóc mòn, còn Bảo Lộc là một cao nguyên bề mặt có phủ đá bazan.

7. Sơn nguyên: khu vực núi rộng lớn, tương đối bằng phẳng, trong đó có các dãy núi xen lẫn với cao nguyên. Ví dụ: sơn nguyên Tây Tạng, sơn nguyên Pamia... Thuật ngữ này thường bị dùng lẫn, không phân biệt sơn nguyên với cao nguyên.

8. Bình sơn nguyên: bộ phận rộng lớn của địa hình miền núi, có bề mặt tương đối bằng phẳng, đôi khi gợn sóng và bị nhiều thung lũng sâu cắt xẻ. Độ cao từ 500 đến 1000m. Thuật ngữ bình sơn nguyên ít được sử dụng trong các tài liệu địa lý. Phần nhiều nó được thay thế bằng thuật ngữ cao nguyên. Ví dụ: cao nguyên Trung Xibia, cao nguyên Iran... Thực ra, khái niệm cao nguyên có khác với bình sơn nguyên ở chỗ: cao nguyên bao giờ cũng có sườn rất dốc, còn bình sơn nguyên thì không.

Cách tiếp cận khác: khi cao nguyên tiếp tục được nâng cao trên 1000m, quá trình bóc mòn phát triển, địa hình bị chia cắt mạnh mẽ hơn hình thành các bề mặt đỉnh tương đối bằng phẳng xen kẽ các thung lũng sâu, sườn dốc được gọi là bình sơn nguyên.

9. Núi: dạng địa hình nhô cao trên mặt đất, biểu hiện rõ 3 bộ phận: đỉnh, sườn và chân. Thông thường, độ cao từ chân đến đỉnh núi phải trên 200m, nhưng cũng có trường hợp, thuật ngữ núi cũng dùng để chỉ những dạng địa hình có độ cao tương đối thấp hơn. Ví dụ: các núi đá vôi nhiều khi chỉ cao hơn 100m. Núi thường được phân ra 3 loại theo độ cao: núi thấp có độ cao dưới 1500m, núi trung bình có độ cao từ 1500 - 2500m và núi cao có độ cao trên 2500m.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Nguyễn Dược, Trung Hải. “Sổ tay thuật ngữ địa lý”. Nhà xuất bản giáo dục. Hà Nội - 2004.

[2]. [1]. Nguyễn Dược, Trung Hải. “Sổ tay địa danh Việt Nam”. Nhà xuất bản giáo dục. Hà Nội - 2002.

[3]. Nguyễn Trọng Hiếu, Phùng Ngọc Đĩnh. “Địa lý tự nhiên đại cương 1. Trái Đất và Thạch Quyển”. Nhà xuất bản Đại học Sư phạm. Hà Nội - 2006.

----------------------------------------------------------- 

Văn Yên, tháng 02/2012 - VKĐ - st và bt.



__________________
"Sống là động nhưng lòng luôn bất động;
Sống là thương nhưng lòng chẳng vấn vương;
Sống hiên ngang danh lợi xem thường;
Tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến!".
Lên trên Xem thông tin của ad-vkd  Tìm kiếm bài viết của ad-vkd Visit ad-vkd's Trang chủ Gửi tin nhắn Thêm vào danh sách bạn
 

Để trả lời, bạn phải login
Nều là thành viên, bạn phải đăng ký

  Trả lờiChủ đề mớiTạo bình chọn
Xem trang in Xem trang in

Chuyển đến
Bạn không thể gửi bài.
Bạn không thể trả lời.
Bạn không thể xóa bài của bạn.
Bạn không thể sửa bài của bạn.
Bạn có thể tạo bình chọn.
Bạn có thể bình chọn.



Trang này nạp trong 0.2139 giây.
Trường Trung học Phổ thông Chu Văn An tỉnh Yên Bái 44 năm xây dựng và trưởng thành

Giấy phép số : 166 ngày 25 tháng 4 năm 2008 do Cục Báo chí Bộ Truyền thông và Thông tin cấp
Người chịu trách nhiệm chính : ông Bùi Văn Xuân, Hiệu trưởng Nhà trường
Địa chỉ : thị trấn Mậu A - huyện Văn Yên - tỉnh Yên Bái; ĐT (029)3834 388 - 3834 150

Dựa trên Web Wiz Forums & manguon.com
Xây dựng bới Phạm Đức Lương, giáo viên Tin học